فهرست ارزهای دیجیتال حلال ۲۰۲۶: همهٔ کوین‌هایی که بررسی کردیم

دنبال فهرست ارزهای دیجیتال حلال بگردید و ده‌ها فهرست پیدا می‌کنید. بیشترشان بیست نماد زیر یک تیک سبزند، که یا صرافی‌ای منتشرشان کرده که در زبانهٔ بعدی قرارداد آتی دائمی می‌فروشد، یا سایتی که بابت هر ثبت‌نام کمیسیون می‌گیرد. هیچ‌کدام نمی‌گویند چرا چیزی در فهرست است، و هیچ‌کدام نمی‌گویند کی چیزی از آن بیرون می‌رود.

فهرست بدون استدلال پژوهش نیست. نظری است با قالب‌بندی.

پس این فهرست ماست، و مهم‌تر از آن، این استدلال ماست. نود و یک دارایی که با استانداردهای AAOIFI و آثار علمی معاصر بررسی شده‌اند. ۵۲ قبول می‌شوند. ۱۵ مشکوک‌اند. ۲۴ رد می‌شوند. هر مورد به ارزیابی کامل خودش پیوند دارد، و اگر با یکی مخالف باشید دست‌کم می‌توانید ببینید دقیقاً با کدام گام مخالفید.

به‌روزشده در اکتوبر ۲۰۲۶. از وقتی این فهرست در جولای منتشر شد، چهارده حکم جابه‌جا شده‌اند، بیشترشان در بررسی‌های دوبارهٔ سپتمبر و اکتوبر. توان ناشر برای مسدود کردن موجودی اکنون در گزارش به‌عنوان خطری برای دارنده نشان داده می‌شود، نه اینکه حکم کوین را پایین بیاورد، و چند کوین با جزئیات بیشتری دوباره سنجیده شدند. هر کوینی که در ادامه می‌آید همان جایی است که گزارش زنده‌اش امروز قرارش داده است.

سه حکم را چطور بخوانیم

این برچسب‌ها چراغ راهنمایی نیستند، و حکم میانی همان است که مردم اشتباه می‌خوانند.

حلال یعنی دارایی از هر سه لایهٔ بررسی گذشته و مال شناخته‌شده به شمار می‌آید. خریدن و نگه داشتنش جایز است. در بسیاری از موارد یک وظیفهٔ کوچک تطهیر هنوز باقی است.

مشکوک یعنی عیبی واقعی و مشخص پیدا کردیم که به یک تخلف اصلی نمی‌رسد. معمولاً غرر است: چیزی مهم نامعلوم است، یا شخص ثالثی می‌تواند دارایی را کنترل کند، یا توکن هدف قابل توصیفی ندارد. مشکوک یک «بله»ی نرم نیست. یعنی ارزیابی کامل نمی‌شود، و واکنش درست، صبر برای تکهٔ گم‌شده است.

حرام یعنی یک حرمت اصلی وجود دارد. ربا، میسر، یا کسب‌وکاری که بر چیزی ناجایز ساخته شده. تطهیر این‌ها را درست نمی‌کند، چون تطهیر برای درآمد ناپاک جزئی درون یک دارایی سالم است، نه برای دارایی‌ای که کارکرد اصلی‌اش همان تخلف است.

هر حکم همان سه لایه را طی می‌کند که به‌طور کامل در صفحهٔ روش‌شناسی ما آمده است: زیرساختی که دارایی روی آن کار می‌کند، اپلیکیشنی که به آن خدمت می‌کند، و خود دارایی. رد شدن در هر یک از لایه‌ها یعنی رد شدن دارایی. جدا از این، توکن باید مال به شمار آید، یعنی اکنون وجود داشته باشد، عرضهٔ مشخصی داشته باشد، بدون اجازهٔ کسی قابل نگه داشتن و انتقال باشد، و کاربرد مشروع واقعی داشته باشد.

۵۲ دارایی که قبول می‌شوند

پول و ذخیرهٔ ارزش. Bitcoin، Bitcoin Cash، Litecoin، Dogecoin، Zcash، Monero، Kaspa، Quantum Resistant Ledger.

شبکه‌های پرداخت اثبات کار با عرضهٔ مشخص و بدون سازوکار بومی سود یا قمار. دوج‌کوین مردم را غافلگیر می‌کند و نباید بکند: پروتکل یک شبکهٔ پرداخت بی‌طرف است، و سفته‌بازی پیرامون یک دارایی با عیبی درون آن یکی نیست.

پلتفرم‌های قرارداد هوشمند لایهٔ اول. Ethereum، Solana، Cardano، Avalanche، Polkadot، NEAR، Hedera، Sui، Algorand، Tezos، Internet Computer، TRON، Qtum، BNB، Cosmos Hub، Canton، Plasma.

این‌ها بر پایهٔ اصل زیرساخت قبول می‌شوند: شبکهٔ بی‌طرفی که میزبان اپلیکیشن‌های بسیار است، به خاطر آنچه دیگران رویش می‌سازند رد نمی‌شود. اتریوم میزبان پروتکل‌های وام‌دهی‌ای است که ما حرامشان می‌دانیم. خود ETH توکن کارمزد و استیکینگ روی یک زیرساخت همه‌منظوره است، و این تمایز عمدی است.

BNB در سپتمبر ۲۰۲۶ به اینجا آمد. پیوندش با Binance واقعی است و این صرافی از بخش‌های مارجین و فیوچرز درآمد دارد، اما پاداش‌های استیکینگ و سوزاندن‌های BNB از کارمزد و عرضهٔ شبکهٔ خودش تأمین می‌شود، نه از آن درآمد، و بررسی همان چیزی را می‌سنجد که به توکن می‌رسد. همین استدلال Mantle را هم جابه‌جا کرد، که پیوندش با Bybit است.

پرداخت و تسویه. XRP، Stellar، Gram.

مقیاس‌پذیری. Optimism، Immutable، Mantle.

داده، اوراکل و توان پردازش. Chainlink، Pyth، Bittensor، Render، Artificial Superintelligence Alliance، Aethir، PAAL AI.

اپلیکیشن‌ها. Uniswap، DeXe، Virtuals Protocol، Zebec Network، ZIGChain، Vibestarter.

یونی‌سواپ ارزش یک توضیح دارد. کارمزدهای بازارساز خودکار (AMM) کارمزد خدمت‌اند، یعنی اجرت، که معامله‌گران بابت استفاده از یک استخر می‌پردازند. این از نظر اقتصادی کاری واقعاً متفاوت از گرفتن سود بر قرض است، و به همین دلیل یک AMM می‌تواند قبول شود در حالی که یک پروتکل وام‌دهی نمی‌تواند.

با پشتوانهٔ طلا. PAX Gold، Tether Gold.

استیبل‌کوین‌ها. Ripple USD، USDT، USDC، PYUSD.

هیچ‌کدام به دارندگان سود نمی‌دهند. ناشران روی ذخیره‌هایشان سود می‌گیرند و آن را نگه می‌دارند؛ به توکن نمی‌رسد. USDT، USDC و PYUSD تا سپتمبر ۲۰۲۶ مشکوک بودند چون هر ناشر می‌تواند یک آدرس را مسدود کند، و این توان اکنون در گزارش‌هایشان به‌عنوان خطری برای دارنده نشان داده می‌شود. در PYUSD از برنامهٔ پاداش سوددار اپ PayPal دوری کنید، که محصولی جداگانه است.

دیگر. Shiba Inu، که از کارمزد تراکنش‌های Shibarium و ShibaSwap درآمد جایز دارد. Worldcoin.

۱۵ دارایی که مشکوک‌اند

بر اساس آنچه واقعاً کم است دسته‌بندی شده‌اند، چون دلیل مهم‌تر از برچسب است.

استیبل‌کوینی با قید و بند. USDG. مانند استیبل‌کوین‌هایی که قبول می‌شوند، به دارندگان سود نمی‌دهد. مشکوک می‌ماند چون ناشرش اختیار دلخواه برای ضرب کردن را نگه داشته است، و چون برنامه‌های بازده اختیاری‌ای همراهش هست که از سود ذخیره‌ها تأمین می‌شوند.

پیوند با اکوسیستم صرافی. WhiteBIT Coin، LEO، OKB، Cronos.

تردید در هر مورد این است که ارزش توکن تا چه اندازه به صرافی‌ای وابسته است که از بخش‌های مارجین و فیوچرز درآمد دارد. BNB و Mantle تا وقتی بررسی دوباره نشان داد ارزششان از شبکه‌های خودشان می‌آید نه از صرافی‌هایی که به آن‌ها پیوند دارند، همین‌جا بودند، و هر دو اکنون قبول می‌شوند. این چهار هنوز این را نشان نداده‌اند.

چیزی برای توصیف کردن نیست. MemeCore، Non-Playable Coin، The Black Bull.

کاربرد مشخص اندک یا هیچ، نقشهٔ راهی که بشود از آن حرف زد نیست، و چیزی که چیزی تولید کند هم نیست. چیزی حرام درونشان نیست چون چیز زیادی درونشان نیست. همین نبودن، خودش غرر است.

سازوکار عرضهٔ سفته‌بازانه. Pump.fun، Zora.

زیرساخت یا توکنومیکس نامعلوم. Humanity، Heima، RealLink، Terra Luna Classic، Terraport.

۲۴ دارایی که رد می‌شوند

وام‌دهی سوددار و بدهی توکنی‌شده. Aave، Dai، Sky، USDS، USDD، Circle USYC، Ondo، World Liberty Financial.

این بزرگ‌ترین دستهٔ رد شدن است و سازوکارش یکسان است. آوه کاملاً بر وام‌دهی سوددار ساخته شده، و کاربرد حاکمیتی و بازده استیکینگ توکن AAVE از آن می‌آید. Sky و USDS از کارمزد ثبات بر وام‌های وثیقه‌دار و سود اوراق خزانهٔ توکنی‌شده درآمد دارند، و بیش از ۳۳ درصد درآمد پروتکل از منابع غیرشرعی است، بسیار بالاتر از آستانهٔ ۵ درصد AAOIFI. USYC از همه مستقیم‌تر است: صندوق بازار پول توکنی‌شده‌ای است که اوراق خزانه و قراردادهای بازخرید معکوس نگه می‌دارد، و ارزش توکن دارنده خودکار آن سود را جمع می‌کند. شما در کنار ربا نیستید. ربا را می‌گیرید.

مشتقات و نرخ تأمین مالی. Hyperliquid، Aster، Ethena USDe، Jupiter، Injective، MYX Finance.

Injective و MYX Finance پیش‌تر مشکوک بودند. کسب‌وکار اصلی MYX یک صرافی قراردادهای آتی دائمی است. زنجیرهٔ Injective بی‌طرف است، اما ۶۰ درصد درآمد صرافی‌اش، از جمله کارمزد قراردادهای آتی دائمی، صرف بازخرید و سوزاندن INJ می‌شود، پس آن درآمد مستقیم به توکن می‌رسد.

Ethena ارزش فهمیدن دارد چون به‌عنوان استیبل‌کوین تبلیغ می‌شود. USDe برابری‌اش را با پوشش دلتا از راه موقعیت‌های فروش قراردادهای آتی دائمی حفظ می‌کند، پس نرخ تأمین مالی یک کسب‌وکار جانبی نیست، خودِ سازوکار ثبات است. صندوق ذخیره‌اش هم وقتی نرخ تأمین مالی منفی می‌شود به استیبل‌کوین‌هایی با بازده اوراق خزانه می‌چرخد. هر دو پایه رد می‌شوند.

توکن‌های صرافی و پلتفرم وام‌دهی. HTX DAO، Gate، Bitget Token، NEXO.

قمار و بازارهای پیش‌بینی. Opinion. همچنین Polymarket و Kalshi را ببینید، که هیچ‌کدام واقعاً توکنی منتشر نکرده‌اند، و این هر پیش‌فروشی را که به نام آن‌ها فروخته شود کلاهبرداری می‌کند.

تصاحب از سوی افراد درونی. Pepe، که پیش‌تر مشکوک بود. در ۲۰۲۳ اعضای پیشین تیمش حدود ۱۶ تریلیون توکن پپه را از کیف پول چندامضایی پروژه برداشتند، و نوشتهٔ میم‌کوین‌ها توضیح می‌دهد چرا همین آن را جابه‌جا کرد.

دیگر موارد رد. Rain، LAB، Official Trump، Rootstock Infrastructure Framework. هر ارزیابی در صفحهٔ خودش است.

این پراکندگی در واقع چه می‌گوید

۵۷ درصد قبول می‌شوند. ۱۷ درصد مشکوک‌اند. ۲۶ درصد رد می‌شوند.

این تقسیم را از هر حکم جداگانه‌ای گویاتر می‌دانم، به دو دلیل.

اول اینکه بیش از چهار از هر ده دارایی‌ای که یک مسلمان عادی با آن روبه‌رو می‌شود، بی‌قیدوشرط جایز نیست، و این تصویری سخت‌تر از فهرست‌های بیست‌کوینی با تیک سبز است. اگر ده کوین بزرگ تصادفی داشته باشید، به احتمال زیاد چیزی دارید که رد می‌شود یا هنوز قابل ارزیابی نیست.

دوم اینکه وقتی قاعده‌ها یکدست به کار رفتند، دستهٔ مشکوک چقدر کوچک شد: از ۲۹ به ۱۵ در دو ماه بررسی دوباره، و بیشترش به سمت حلال. ربا و میسر حرمت‌های پرسروصدا هستند، و بیشتر آن ۲۴ مورد را می‌سازند. غرر آن ۱۵ مورد را می‌سازد، و غرر کوتاهی اخلاقی کسی نیست. کمبود افشاست، و مشکلی قابل حل است که این صنعت بیشترش را حل نکرده است.

این فهرست تغییر خواهد کرد

دو تعهد که ارزش گفتن دارند، چون فهرست‌هایی که با آن‌ها رقابت می‌کنیم هرگز نمی‌گویند.

حکم‌ها جابه‌جا می‌شوند. چهارده حکم در همین فهرست از زمان انتشارش جابه‌جا شده‌اند، یازده تا به سمت حلال و سه تا به حرام. کوینی که به خاطر کمبود اطلاعات مشکوک مانده، همین که آن اطلاعات پیدا شود قابل ارزیابی می‌شود. جابه‌جایی در جهت دیگر هم پیش می‌آید: پروتکلی که محصول وام‌دهی اضافه کند ترکیب درآمدش را عوض می‌کند، و تیمی که دارایی‌های پروژه را بردارد همه چیز را عوض می‌کند.

به شما می‌گوییم چرا، نه فقط چه. هر مورد بالا به ارزیابی خودش پیوند دارد که سه لایه، آزمون مال بودن، تقسیم درآمد هر جا توانستیم اندازه بگیریم، و نرخ تطهیر هر جا لازم باشد را نشان می‌دهد. اگر استدلال ما دربارهٔ یک دارایی اشتباه است، اشتباهش در برابر همه است و می‌توانید به آن اشاره کنید.

یک محدودیت صادقانه. ما تأیید یک عالم یا امضای یک هیئت شرعی نداریم، و قرار نیست چنین چیزی را القا کنم. آنچه داریم آثار علمی منتشرشده، استانداردهای AAOIFI، یک چارچوب اعلام‌شده، و ۹۱ ارزیابی است که می‌توانید خط به خط بررسی کنید. مرجع نهایی دینی یک عالم واجد شرایط است، و هدف نشان دادن استدلال این است که بتوانید پرسشی مشخص را نزد او ببرید، نه یک احساس مبهم را.

از هر جای فهرست بررسی که بخواهید شروع کنید. اگر چارچوب را پیش از حکم‌ها می‌خواهید، روش‌شناسی جای شروع است، و دیدگاه‌های علمایی که به آن‌ها تکیه داریم با منابع واقعی‌شان ثبت شده‌اند.